donderdag 18 februari 2021

Bescherming tegen nieuwsgierige handjes......

Nu de bovenleidingsdraden gespannen zijn tot vlak voor de tafelrand durf ik zonder bescherming geen bezoek meer te ontvangen! Maar ook tegen eigen onverwachte bewegingen of loshangende kleding is bescherming gewenst. Ik heb daarvoor Martens 2 mm acrylplaat aangeschaft. Deze spatschermen waren in het afgelopen Coronajaar even niet meer leverbaar! Nu weer wel en gisteren gemonteerd.



De platen staan in een aluminium hoekprofiel en zijn geborgd met M6 bouten. Aan de bovenzijde houdt een buisje de platen ook tegen elkaar.



Bij normaal spotlicht op de baan zie je de platen nauwelijks. Ik zal de bezoeker er op moeten wijzen dat er acrylplaat voor zit! De platen kunnen echter wel een stootje hebben. Als ik de spots draai en de kamer verlicht zie je pas goed wat er zit. Bij zonlicht in de kamer is er sprake van lichte spiegeling.



De platen zijn onder de gebruikelijke lichtsituatie nauwelijks zichtbaar.


Een op de kamerhoek gedraaide spot laat de platen zien.

Normaal staan de platen onder de treintafel in opslag. Maar als ik bezoek verwacht, of als ik lange tijd niet met de modelbaan bezig ben, gaan de platen er voor. 

Weer een klusje klaar!

Met groet, Jan


maandag 15 februari 2021

De zelfgemaakte bovenleiding is in gebruik.


Na 3 maanden soldeerwerk rijden de treinen nu met de pantograaf tegen de draad!
Hierbij de plaatjes van de huidige situatie op de modelbaan, door ze aan te klikken ziet u ze groter:










Ook op het onderste traject is de bovenleiding nu in gebruik. Hier zijn aangepaste Sommerfeldt masten van het oudere type geplaatst. In 1990 stonden er nog niet overal moderne masten.




Naast het werk aan de bovenleiding is er ook aan het landschap gewerkt. Zo is de omgeving van hotel Grischuna weer wat meer toonbaar. Zo langzamerhand komt er steeds meer groen.




Met dit laatste plaatje sluit ik het winterseizoen even af. Verdere detaillering van bovenleiding en landschap komt  volgend seizoen. Hopelijk kunnen we dan ook weer normaal bij elkaar op bezoek!



Met een groet uit Zutphen,

Jan

zondag 31 januari 2021

Winterzon

Vandaag veel licht in de modelbaankamer. Aanleiding voor zo maar een paar plaatjes.









Vooral de bovenste afbeelding doet mij goed. Het werk aan de bovenleiding was gelukkig niet voor niets. Na deze gigantische klus wordt het heerlijk verder prutsen aan nog talloze details, vaak zo klein dat je het niet ziet....... maar wel op de foto! Ook aan de bovenleidingmastjes zal nog het een en nader gebeuren. Dat is voor volgend winterseizoen, ik ben al weer toe aan een modelbouwsabbatical.... 

Maar eerst nog het onderste tracé en daarna rijden!

Wordt vervolgd, Jan



dinsdag 26 januari 2021

Zelf maken bovenleiding (deel 8, het station is voorzien)

Vanaf gisteren is de bovenleiding op het station gereed voor gebruik. Hieronder de plaatjes. Er is twee maanden gewerkt om 8 bovenleiding kabels van gemiddeld 3,5 m lengte aan te brengen. Hierin is zo'n 60 m brons draad verwerkt. Ongeveer 300 hangdraadjes zijn op maat geknipt en gebogen en daarna tussen rijdraad en draagkabel gesoldeerd.

Rest nog het onderste spoortracé. Maar voordat ik dat af maak ga ik eerst nog wat werken aan het terrein boven dat tracé.


Vanuit dit standpunt zijn de kabels nauwelijks te zien. De stapel hout ligt onder kabels vanaf het losstaande mastje om deze te beschermen tegen "werkhanden". 


Na het aanbrengen van de bovenleiding zijn de imitatie wisselstellers neergezet.
 De stelstangen ontbreken nog.



Mijn fototoestel past net onder de bovenleiding!


Ik heb de karakteristieke kruiswissel-verbinding weggelaten vanwege de bedrijfszekerheid. Maar een stukje bovenleiding weglaten kan niet zo maar. Op deze foto is tussen het derde en vierde spoor het wisselkruis te zien in de bovenleiding.


Nog een paar plaatjes uit onverwachte hoek:





Nu de bovenleiding hangt moet bij het werken op de modelbaan steeds voorzichtiger gehandeld worden. Je went eraan om langzaam te bewegen. Lange mouwen zijn verboden! Er is nog genoeg te doen aan allerlei details. Eerst zal de omgeving van het hotel Grischuna worden aangepakt. Grasvezels, struikjes, muurafwerkingen, noem maar op. Daarna zal het laatste bovenleidingtracé worden aangebracht en dan ......... (wegneembaar) plexiglas tegen "nieuwsgierige vingertjes"!


De juiste plaatsing van groen draagt veel bij aan een herkenbaar beeld.


Wordt vervolgd,

Jan


donderdag 14 januari 2021

Zelf maken bovenleiding (deel 7, al doende leert men)

 

Ondertussen ben ik alweer twee en een halve maand bezig met de bovenleidingdraden. Het solderen gaat steeds sneller. Maar tegelijkertijd is er weer tijd nodig voor verbeteringen. Al doende leert men. Een verslag van de afgelopen twee weken.




Op het station is het prettiger werken dan op het hoge achterliggende tracé. Ik kan gewoon staande solderen. Op de losweg en op het "asfalt" rond het stationsgebouw is voldoende ruimte voor pols en armondersteuning. Lekker bezig dus, ik zal dit werk nog gaan missen als het klaar is! Op deze foto's van afgelopen weekeinde zijn alle stationssporen van rijdraden voorzien en ontbreken alleen nog op spoor 1-3 draagkabels en hangdraden. Vandaag is spoor 3 van een draagkabel met hangdraden voorzien. Ook was er aandacht voor enkele details zoals de imitatie afspaninrichtingen van het Zwitserse merk Swiss Model Rail.



De soldeerbout blijft bij al het soldeerwerk op zijn hoge standaard staan. Dat bevalt goed. Onder de rijdraden worden blokken aangebracht om op te solderen. Daarvoor staan de twee blokken voor pols en armondersteuning.



Een eerste belangrijke wijziging was het vervangen van de lange haken uit 0,5 mm staal. Zie ook de foto in het voorgaande bericht van dezelfde mast waar de oude haak nog aanwezig is. (Ook op twee onderstaande foto's is deze grote haak aan een draagkabel nog te zien) Het 0,5 mm staal was te grof in vergelijking met de rest. De draagkabel uit 0,20 mm brons kan echter niet rechtstreeks aan de mast worden gebogen vanwege breuk gevaar. Intussen bleek dat de 0,25 mm gitaarsnaar ook goed als haak functioneert. Zwartgroen geschilderd valt het niet meer op:


De isolator in de draagkabel camoufleert de overgang tussen bronsdraad en gitaarsnaar.

De snaar aan het brons solderen gebeurt ter plekke op hout:



De haken aan de onderdelen van Swiss Model Rail kunnen geen hoge trekkracht hebben. Bij het afspannen van een rijdraad klonk er een "pang". De rijdraad schoot los, het haakje was uitgebogen. (zie de pijl)


"Pang"..... en weg was de kabel.....
(bovenste draagkabel heeft hier nog een lelijk grote haak)

Ik bracht in de afspanimitaties een stukje gitaarsnaar aan vanaf de rijdraad tot in het eerste wieltje. De gele pijltjes op de foto geven het begin en einde aan van die versterking:
(alle foto's zijn aanklikbaar voor een uitvergroting)


Ook heb ik de kabel-imitatie tussen de wieltjes zwartgroen geschilderd. Het ziet er nu uit zoals als in de werkelijkheid. De gedetailleerde gewicht-imitatie is onlangs door Swiss Model rail nieuw uitgebracht.

Dan kreeg ik vragen over de kabels in de tunnels. Bij recht spoor niet zo'n probleem, maar bij een tunnelingang in een scherpe boog, met ook nog eens oplopend spoor (3,5%), werd het een hele uitdaging. Na wat moeizaam geworstel bij de eerste tunnel pas ik nu overal het volgende toe:


De "aannemer" heeft bij werk "in de nacht" de lampen op de tunnelingang gezet.

1. De rijdraad wordt recht door de opening gespannen tegen de horizontale ondersteuning. Die ondersteuning was al bij de bouw van de tunnelportalen voorzien. Deze rijdraad verlaat na de ondersteuning het spoor. Er moest zelfs boven in de tunnelwand ruimte gemaakt worden.
2. Vanaf de ondersteuning wordt een tweede rijdraad gespannen in de juiste richting. De pantograaf volgt deze tweede rijdraad in het begin van de tunnel.
3. In de tunnel neemt tunnelbovenleiding het over. (volgende foto)
4. Voor de draagkabel wordt een gaatje geboord in het tunnelportaal. De draagkabel komt uit het tunnelplafond te voorschijn en wordt vastgezet met nauwelijks afspanning.


Foto tunnelplafond, gemaakt in een spiegeltje en elektronisch weer "terug" gespiegeld.

Alle drie de kabels worden met veren afgespannen, de rijdraden vrij strak, de draagkabel losjes. Ik gebruik tunnelbovenleiding van het systeem Mader (CH). Dit is nu niet meer verkrijgbaar. De mastjes met artikel nummer 26 krijgen een Piko H0 railstaaf. Bij de tunnelingang op onderstaande foto was slechts een klein stukje tunnelbovenleiding nodig, alleen om de pantograaf op te vangen.


Wat doet de rijdraad onder afspanning? Altijd kort door de bocht! Het vergt nogal wat tijd om uit te zoeken hoe de afspanning moet zijn. Stalen staafjes gaan buigen, sommigen buigen naar beneden, sommige buigen omhoog. Spoor tussen twee lage tunnelingangen moet een strakker afgespannen draagkabel krijgen, anders zakt alles! Bij stijgend spoor gebeurt het tegenovergestelde. Ik zal nog wel een tijdje blijven corrigeren tot dat het juiste evenwicht gevonden is.

En soms moet de slijpschijf er echt in, de rijdraad kwam te ver naar buiten:


Alles kon tijdens deze operatie blijven zitten. Het houten blok met de spelden houden de rijdraden op de plek als de "zijwaartse" wordt doorgeslepen. Na inkorten en opnieuw ombuigen van het staafje kon deze weer worden ingehaakt. Zo langzamerhand wordt je er steeds handiger in!

Je blijft er wel mee bezig, maar als het resultaat daarna weer mooier is geeft het veel voldoening. 

Wordt vervolgd,

Jan

zaterdag 26 december 2020

Zelf maken bovenleiding (deel 6, het eerste traject in gebruik)

 




In de week voor Kerst kwam op het station de bovenleiding boven de sporen 4 en 5 klaar voor gebruik. Daarvoor is uitgebreid getest met loc 622. Spoor 4 wordt gebruikt voor de pendeltreinen van en naar Davos. Daarvoor zijn nu ook de pantografen van de ABe 4/4 501 en de Ge 4/4 I 601 aangepast. 


Proefrijden op spoor 4 en 5.


Na het proefrijden kon de dienstregeling hervat worden met beide pendels. De zwak afgestelde pantograaf drukt op het langste bovenleidingveld (60 cm, zie onderstaande foto) de rijdraad slechts 1 mm omhoog.


De "Davoser Pendel" rijdt nu met de pantograaf tegen de draad.


Direct na het aanbrengen is de bovenleiding weer geschilderd met Humbrol nr. 40. Staand voor de modelbaan ziet het er als volgt uit: 



Ik kreeg nogal wat minder positieve reacties op het schilderen van de bovenleiding. Daarom maar eens een opname gemaakt van het beeld dat ontstaat bij reflectie van licht:


Drie bovenleidingvelden, 1x geschilderd (achter, boven de loc) en 2x ongeschilderd.
(Niet bewerkte foto!)

Het daglicht uit het kamerraam reflecteert op de ongeschilderde bovenleiding waardoor deze veel te sterk opvalt. Ook de led-spots geven plaatselijk een dergelijke reflectie. Dit beeld vind ik niet realistisch overkomen. Daarom schilder ik de bovenleiding.

Inmiddels zijn de voorbereidingen voor de andere sporen van het station begonnen. Met het station ben ik nog wel een week of acht zoet. 



Alle "zijwaartsen" (0,5 mm staal aan 0,25 mm gitaarsnaar) zijn aangebracht. 
Volgende stap: De rijdraden.


Het werken aan deze dunne bovenleiding gaat niet zonder problemen. Wekelijks leer ik weer van fouten. Ik probeer alles wat fout gaat direct weer te herstellen. Dat kost ook veel tijd.

En voor elke beweging boven de baan is het eerst uitgebreid kijken en nadenken waar een draad hangt. 
Haast of spanning resulteert in schade. Ik moet dan ook regelmatig stoppen en wat anders gaan doen, even een kopje koffie op de bank beneden doet wonderen (en dat vindt Liesbeth ook wel zo gezellig).


Een later op 3 jan 2021 ingevoegd plaatje:
Alle rijdraden op het station zijn aangebracht.
Volgende stappen: hangdraden en draagkabels.


Het zien van pantografen die zacht langs de bijna onzichtbaar dunne draden glijden maakt het vele werk wel de moeite waard!

Tot later,

Jan

vrijdag 11 december 2020

Zelf maken bovenleiding (deel 5, gitaarsnaar en beugel-veertje)


De eerste kabels op het station zijn opgehangen, 
De dwarsoverspanning is gemaakt uit 0,25 mm gitaarsnaar, metaal met nikkel omhulling.
(een hoge E!)

Het is eigenlijk "gekkenwerk", het solderen van de talloze uiterst dunne draadjes. Maar het is een aardig tijdverdrijf in deze Coronawinter. En eenmaal af geeft het werk veel voldoening. Als het tenminste heel blijft..... We zullen het zien.


De rijdraad naar de locloods is afgespannen met een 9 mm beugel-veertje.
De draagkabel hangt hier zonder spanning!

Na de eerste sectie op het bovenste spoortracé is nu een aanvang gemaakt met de werkzaamheden op het station. Vooraf is goed gekeken wat er verder nog moet gebeuren omdat het emplacement moeilijker bereikbaar wordt. Zo zijn wat wissels aangepast en is er hier en daar wat aan de afwerking gedaan. Ik ga nog geen wisselstellers plaatsen omdat deze gegarandeerd sneuvelen tijdens het bovenleiding werk. Zo is ook het postkarretje op het perron weer losgehaald. 


De hulpblokken voor rijdraad-, pols- en armondersteuning op het station. Nu is er nog ruimte genoeg!


Het schilderen van de bovenleiding, zo dun mogelijk, een beetje bronsglans is niet erg.
Wit papier op de ondergrond anders ben ik de draad kwijt.... waar doe ik het voor?

Anders dan op de vrije baan kan niet elke rijdraad met een normale veer worden afgespannen, althans niet zonder deze met een stevige constructie onder de baan te brengen. Op internet zag ik het gebruik van mini veertjes uit de orthodontie. Deze 9 mm coil springs zijn zo klein dat ze goed passen voor montage aan de masten. Deze veertjes zijn van hoge kwaliteit en behouden hun veerkracht. Die veerkracht viel echter wel wat tegen. Ze trekken de rijdraad voldoende strak maar voorkomen niet dat deze omhoog werkt bij een spanning in de doorhangende draagkabel. Op de vrije baan laat ik de draagkabel zichzelf en de hangdraden strak trekken. Dat kan alleen als de rijdraad sterk afgespannen is met een strakke veer. Die zijn daar in de tunnels bevestigd. Ik kan dus bij gebruik van de orthodontie veertjes geen spanning in de draagkabel zetten. Of ik moet de draagkabel recht spannen. Maar een draagkabel die niet is doorgebogen is niet volgens voorbeeld. Een dilemma dus.


Een beugel-veertje aan de zeer dunne afspanimitatie van Swiss Model Rail.
Ik zal in de eerste tijd deze constructie controleren op verbuigingen!


De kabels zijn ingehaakt in kleine oogjes aan de locloods. Daardoor blijft de locloods afneembaar.
Ook in de locloods hangt een rijdraad.


De sporen 2-4 krijgen rijdraden die doorlopen in de tunnels. Die kunnen dus wel strak worden afgespannen. Dan blijven de sporen 1 en 5 over en enkele rijdraden over wisselverbindingen. Het normale treinverkeer komt over de sporen 2-4. Boven de minder gebruikte sporen komen de met de mini veertjes afgespannen rijdraden. Hier wordt alleen handmatig gereden. Mijn rangeertraktor Te 2/2 71 heeft inmiddels al een uiterst geringe pantograafdruk gekregen. 



Proefrijden met de Te 2/2 71

Het is een hele puzzel om alles aan te brengen zoals in het werkelijke Filisur in 1990. Op beschikbare voorbeeldfoto's is tegen de lichte lucht moeilijk te zien hoe het zit. Daarnaast wijkt mijn emplacement door de kleine ruimte wat af. Toch probeer ik, zo ver als het kan, het voorbeeld te volgen.


Aan deze technische "kerstboom" komen in totaal 5x2 kabels, maar zonder lampjes!

Voorlopig kan ik verder met puzzelen en solderen!

Met groet, Jan